Wie is Jan Dirk de Jong?

Gezinssituatie

Jan Dirk de Jong is geboren op 2 februari 1976 in Chambray-les-Tours (Frankrijk) . Een half jaar later verhuisde zijn gezin naar Nederland. Zijn vader was een Nederlandse ingenieur (opgegroeid in Haarlem, afgestudeerd in Delft, hoofdzakelijk werkzaam voor Philips en helaas overleden in april 2007). Zijn moeder is een Nederlandse - of beter gezegd: Friese – kunsthistorica (opgegroeid in Leeuwarden, afgestudeerd in Leiden, moeder/huisvrouw/vrijwilligster en gelukkig nog springlevend). Verder heeft hij een zes jaar oudere zus.

 

Van Nijmegen naar Amsterdam

Jan Dirk is opgegroeid in Nijmegen en heeft op het Stedelijk Gymnasium gezeten (diploma behaald in 1994), destijds nog een vrij ‘witte’ school. Daarnaast werkte hij in de afwas van de lokale bowlingbaan. Na de middelbare school ging Jan Dirk op kamers wonen in Amsterdam. Hij begon aan een studie sociologie aan de Universiteit van Amsterdam (diploma behaald in 2000). In zijn studententijd is Jan Dirk als barmedewerker een jaar actief lid geweest van een – eveneens vrij ‘witte’ – studentenvereniging (SSRA). Daarna is Jan Dirk gaan werken in een Jordanese kroeg in de Hazenstraat (de Haasjes, later de Grapevine), gerund door een ras-Amsterdammer en bezocht door veel oude Jordanese garde. In die periode heeft hij verschillende Amsterdammers leren kennen (qua leeftijd, sociale klasse en etnische achtergrond), afkomstig uit ‘all walks of life’. In die kroeg en het sociale netwerk dat daaruit voortkwam, heeft Jan Dirk belangrijke ervaringen opgedaan die hem later goed van pas kwamen in het doen van veldwerk op straat.

 

Wetenschappelijke interesse

Ondanks (of misschien juist dankzij) alle verlokkingen van de grote stad, werd op de Universiteit van Amsterdam Jan Dirk’s sociaal wetenschappelijke interesse voor het eerst geprikkeld. Hij kreeg daar onder meer college van bekende sociologen als Johan Goudsblom, Abram de Swaan en Kees Schuyt. In kleine werkgroepen was er toen nog veel aandacht voor geïnteresseerde studenten en hun prangende vragen. Zo rolde Jan Dirk samen met een medestudente al vrij snel in zijn eerste kwalitatieve onderzoek naar Free Fight, een vorm van vechtsport (een soort combinatie van kickboksen en worstelen) die toen nieuw was in Nederland. Daarna werd Jan Dirk benaderd door criminoloog Willem de Haan (Rijksuniversiteit Groningen) om veldwerk te doen voor een criminologisch onderzoek naar de zogenaamde ’rellen van april 1998′ in Overtoomse Veld (Slotervaart) in Amsterdam Nieuw-West. Dit was voor het eerst dat hij kennis maakte met Amsterdamse straatjongens (hoofdzakelijk van Marokkaanse afkomst). Na dit veldwerk begon Jan Dirk een eigen onderzoek naar de opkomst van de Marokkaanse ‘buurtvaders’ in dezelfde wijk voor zijn afstudeerscriptie onder begeleiding van Kees Schuyt (UvA) en Willem de Haan (RuG). Over dit onderzoek publiceerde Jan Dirk samen met Willem de Haan zijn eerste wetenschappelijke artikel in het Tijdschrift voor Criminologie (De Jong & De Haan, 2000, 42, 4: 383-393). Na zijn afstuderen mocht Jan Dirk een promotieonderzoek starten aan de Rijksuniversiteit Groningen, vakgroep Strafrecht en Crimilologie, onder de begeleiding van zijn promotor Willem de Haan. Het onderwerp was ‘opvallend delinquent groepsgedrag onder (hoofdzakelijk) ‘Marokkaanse’ straatjongens in Amsterdam Nieuw-West’. Tijdens dit onderzoek was Jan Dirk in de gelegenheid om ook onderzoek te doen naar problematische jeugdgroepen in andere steden en andere wijken, onder meer in Zoetermeer voor de Politie Haaglanden. Ook kreeg Jan Dirk de gelegenheid om veel internationale contacten op te doen op het gebied van onderzoek naar problematische jeugdgroepen (of ‘jeugdbendes’) door deel uit te maken van het wetenschappelijk collectief Eurogang. Via deze contacten kon Jan Dirk in een aantal Amerikaans steden onderzoek doen naar ‘gangs’, waarbij hij vooral bendeleden heeft gesproken (met onder meer Afro-Amerikaanse, Zuid-Amerikaanse en Aziatische achtergronden). Gedurende het promotieonderzoek was hij tevens docent sociologie aan de Universiteit van Amsterdam.

 

‘Kapot moeilijk’: een basis voor meer…

In september 2007 werd Jan Dirk universitair docent Criminologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam, afdeling Strafrecht en Criminologie. Zijn promotie op het proefschrift Kapot moeilijk aan de Rijksuniversiteit Groningen (15 november 2007) veroorzaakte de nodige opschudding en resulteerde in veel media-aandacht (zie: ‘In de media’ op deze website). Vooral de bevinding dat opvallend delinquent gedrag van ‘Marokkaanse’ straatjongens beter kan worden begrepen en verklaard vanuit algemeen menselijke behoeftebevrediging, de ontwikkeling van straatcultuur en versterkingen in de groepsdynamiek (vanwege het stigma van de ‘kut-Marokkaan’), leidde tot hevige discussies en veel kritiek. In de periode na zijn promotie kampte Jan Dirk met gezondheidsproblemen. Ondanks die problematiek heeft Jan Dirk aan de Vrije Universiteit in bepaalde periodes onderwijs kunnen geven en een aantal wetenschappelijke artikelen gepubliceerd (waaronder een onderzoek naar het fenomeen groepsdruk in samenwerking met criminoloog Frank van Gemert in opdracht van het WODC).  Gelukkig herstelde Jan Dirk in januari 2012 geheel van al zijn klachten. Met een gezond lijf en nieuwe energie besloot hij vervolgens voor zichzelf te beginnen en richtte in februari 2012 het onderzoeks- en adviesbureau Rebond op. Daarnaast is Jan Dirk tot januari 2013 als gastdocent verbonden aan de Vrije Universiteit Amsterdam (onderwijs geven, studenten adviseren en bijdragen aan de wetenschappelijk discussies). Na een korte verkenningsperiode kwamen de eerste aanbiedingen binnen voor onderzoek, lezingen en workshops. Inmiddels werkt Jan Dirk aan een breed onderzoeksprogramma en hoopt op vele terreinen het werk voort te zetten waarvoor hij een fundering heeft gelegd met zijn promotieonderzoek ‘Kapot moeilijk’.

Vanaf 2014 heeft Jan Dirk naast zijn eigen onderneming weer een (onbezoldigde) aanstelling als universitair docent bij de sectie Criminologie van de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Vanaf 2014 is Jan Dirk de Jong lector Aanpak Jeugdcriminaliteit aan Hogeschool Leiden, Cluster Social Work & Toegepaste Psychologie. Het lectoraat is onderdeel van het Expertisecentrum Jeugd. Op 11 februari 2016 hield hij zijn lectorale rede met als titel: Verkeerd verbonden. Over foute straten en foute systemen. (opname David Stam/Redwire Media op YouTube; opname Hogeschool Leiden op website; debat voorafgaand aan de rede op website)